Atriyal Fibrilasyon Nedir?

Doç. Dr. Selim Aydın

Atriyal fibrilasyon, kalbin kulakçık adı verilen üst odacıklarının düzensiz ve çok hızlı şekilde kasılmasıyla ortaya çıkan bir ritim bozukluğudur.
Normalde kalp düzenli bir elektriksel sinyal sistemiyle dakikada 60-100 kez atar. Ancak atriyal fibrilasyonda bu düzen bozulur ve kulakçıklar dakikada 300–600 kez titreşim (fibrilasyon) hareketi yapar.
Bu durumda kan kulakçıklarda birikir, yeterince karıncıklara pompalanamaz ve pıhtı oluşma riski artar.

Doç. Dr. Selim Aydın, atriyal fibrilasyonu “kalbin ritmini bozan, inme riskini artıran ve yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren bir kalp ritim bozukluğu” olarak tanımlamaktadır.

Kalbin Normal Ritmi Nasıl Çalışır?

Kalp, elektriksel impulslarla atar. Bu impulslar sinüs düğümü adı verilen bölgeden çıkar ve kalp kasına yayılır.
Sinüs düğümü düzenli olarak kalbe komut verir, kalp atışları senkronize şekilde gerçekleşir.
Ancak atriyal fibrilasyonda bu düzenli sinyaller kaotik hale gelir. Kalp kası kontrolsüz olarak kasılıp gevşer, böylece kalp pompası verimli çalışamaz.

Doç. Dr. Selim Aydın, “kalbin elektrik sistemi bozulduğunda, dakikadaki ritim sayısı kadar değil, kalitenin düştüğü kadar kalp yorulur” diyerek bu bozukluğun önemine dikkat çekmektedir.

Atriyal Fibrilasyon Türleri

Atriyal fibrilasyonun farklı türleri vardır. Bu türlerin bilinmesi tanı ve tedavi planını belirler.

Paroksismal (Geçici) Atriyal Fibrilasyon

Ani başlar ve genellikle 24 saat içinde, bazen 1 haftada kendiliğinden sona erer.
Doç. Dr. Selim Aydın, bu türü “erken uyarı” olarak görür ve tedavisiz bırakılmaması gerektiğini vurgular.

Persistan (Kalıcı Olmayan) Atriyal Fibrilasyon

Ataklar uzun sürer ve kendi kendine düzelmez. Ritim normale dönmesi için ilaç veya elektriksel şok (kardiyoversiyon) gerekir.

Permanent (Kalıcı) Atriyal Fibrilasyon

Kalp ritmi tamamen bozulmuştur ve kalp artık düzenli ritmine dönmez. Tedavi ile sadece kalp hızı kontrol altında tutulur.

Atriyal Fibrilasyonun Nedenleri

Bu ritim bozukluğuna neden olan birçok faktör vardır. Bazı kişilerde tek neden bulunurken, bazılarında birden fazla etken etkili olur.

Kalp Hastalıkları

Koroner arter hastalığı
Kalp kapak hastalıkları
Kalp yetmezliği
Doğuştan kalp anomalileri

Yüksek Tansiyon

Hipertansiyon, kalbin kas yapısını bozarak elektriksel iletimi etkiler.
Doç. Dr. Selim Aydın, yüksek tansiyonun atriyal fibrilasyonun en yaygın tetikleyicisi olduğunu belirtmektedir.

Tiroid Hastalıkları

Tiroid hormonunun fazla salgılanması (hipertiroidi), kalp hızını artırarak ritim bozukluğuna yol açar.

Aşırı Alkol Tüketimi

“Holiday heart sendromu” olarak bilinen durum, aşırı alkol alımı sonrası geçici ritim bozukluğu gelişmesidir.

Uyku Apnesi

Uykuda solunum durmaları, kalbin oksijen alımını bozarak ritim dengesini bozar.

Akciğer Hastalıkları

KOAH ve zatürre gibi solunum hastalıkları atriyal fibrilasyon riskini artırabilir.

Yaş Faktörü

Yaş ilerledikçe kalp dokusu esnekliğini kaybeder, bu da elektriksel iletimi etkiler.

Stres ve Aşırı Kafein

Aşırı stres, enerji içecekleri ve kafein tüketimi ritim bozukluklarını tetikleyebilir.

Doç. Dr. Selim Aydın, “bazı hastalarda hiçbir yapısal kalp hastalığı olmadan da atriyal fibrilasyon görülebilir, buna ‘yalın AF’ denir” bilgisini vermektedir.

Atriyal Fibrilasyon Belirtileri

Atriyal fibrilasyonun belirtileri kişiden kişiye değişir. Bazı hastalarda hiçbir belirti olmazken, bazılarında hayatı tehdit eden bulgular ortaya çıkar.

En Yaygın Belirtiler

Düzensiz ve hızlı kalp atışı (çarpıntı)
Nefes darlığı
Halsizlik ve yorgunluk
Göğüs ağrısı
Baş dönmesi
Egzersiz kapasitesinde azalma

Sessiz Atriyal Fibrilasyon

Bazı kişilerde hiçbir belirti olmayabilir. Bu durum, sessiz AF olarak adlandırılır.
Doç. Dr. Selim Aydın, bu tür hastaların genellikle “nedensiz halsizlik” veya “düzensiz nabız” şikayetiyle geldiğini belirtmektedir.

Atriyal Fibrilasyon Teşhisi Nasıl Konur?

EKG (Elektrokardiyografi)

En önemli tanı yöntemidir. Kalbin düzensiz ritmi ve sinüs dalgalarının kaybolması tanı koydurucudur.

Holter Monitörizasyon

24–48 saat veya daha uzun süreli kalp ritmi kaydı yapılır. Özellikle geçici atakların yakalanmasında etkilidir.

Ekokardiyografi

Kalp kapakları, odacık boyutları ve pıhtı varlığı değerlendirilir.

Kan Testleri

Tiroid hormon düzeyleri, elektrolit dengesi ve diğer biyokimyasal parametreler incelenir.

Kalp MR veya BT

Nadir durumlarda, kalp dokusundaki yapısal bozuklukları görmek için kullanılır.

Doç. Dr. Selim Aydın, “EKG, atriyal fibrilasyon tanısında altın standarttır; ancak Holter, gizli ritim bozukluklarını saptamada vazgeçilmezdir” demektedir.

Atriyal Fibrilasyonun Tehlikeleri

Atriyal fibrilasyon yalnızca kalp ritmini bozmakla kalmaz, ciddi komplikasyonlara da yol açabilir.

İnme (Felç)

Kulakçıklarda kanın yeterli boşalamaması pıhtı oluşumuna neden olur. Bu pıhtı beyne giderse inme gelişir.
Doç. Dr. Selim Aydın, AF hastalarında inme riskinin 5 kat arttığını vurgulamaktadır.

Kalp Yetmezliği

Kalp ritminin düzensiz çalışması, pompalama gücünü azaltır. Uzun süreli AF kalp yetmezliğine neden olabilir.

Ritim Bozukluğu Kaynaklı Bayılma

Kalp atımı aşırı hızlandığında beyne giden kan azalır ve bayılma meydana gelir.

Yaşam Kalitesinde Azalma

Halsizlik, çarpıntı, uyku bozuklukları ve endişe hissi günlük yaşamı olumsuz etkiler.

Atriyal Fibrilasyon Tedavisi

Tedavinin amacı, kalp ritmini düzeltmek, kalp hızını kontrol altında tutmak ve pıhtı riskini önlemektir.

Kalp Hızını Kontrol Etmek

Beta blokerler (metoprolol, bisoprolol)
Kalsiyum kanal blokerleri
Digoksin

Bu ilaçlar kalp hızını düşürerek kalbin yükünü azaltır.

Ritim Kontrolü

Anti-aritmik ilaçlar: Amiodaron, flekainid, propafenon
Elektriksel kardiyoversiyon: Kalbe kontrollü elektrik akımı verilerek ritim normale döndürülür.

Doç. Dr. Selim Aydın, “ritim kontrolü, özellikle genç hastalarda kalbin doğal düzenini geri kazandırmada etkilidir” demektedir.

Pıhtı Önleme (Antikoagülan Tedavi)

Pıhtı oluşumunu önlemek için kan sulandırıcı ilaçlar (örneğin apiksaban, dabigatran, warfarin) kullanılır.
Tedavi kararı CHA₂DS₂-VASc skoru ile belirlenir.

Kateter Ablasyon Tedavisi

İlaç tedavisine yanıt vermeyen hastalarda uygulanır.
Kasık bölgesinden girilerek kalpteki hatalı elektriksel odaklar yakılır.
Doç. Dr. Selim Aydın, “ablasyon, atriyal fibrilasyonda kalıcı çözüm sağlayan modern tedavi yöntemidir” diye belirtir.

Atriyal Fibrilasyonda Yaşam Tarzı Düzenlemeleri

Tedavi kadar, yaşam alışkanlıklarının düzenlenmesi de büyük önem taşır.

Önerilen Alışkanlıklar

Sigara ve alkolü bırakın.
Düzenli egzersiz yapın (tempolu yürüyüş, yüzme).
Stres yönetimi teknikleri uygulayın.
Kafein ve enerji içeceklerinden kaçının.
Yeterli uyuyun.

Doç. Dr. Selim Aydın, “kalp ritmini korumak, ilaçtan çok yaşam tarzıyla mümkündür” demektedir.

Atriyal Fibrilasyon ve Beslenme

Önerilen Beslenme Planı

Zeytinyağlı sebzeler, balık ve tam tahıllar
Potasyum ve magnezyum açısından zengin gıdalar (muz, ıspanak, badem)
Az tuzlu ve şekersiz diyet
Bol su tüketimi

Kaçınılması Gerekenler

Kafein, gazlı içecekler
Kızartmalar ve doymuş yağlar
İşlenmiş et ürünleri

Doç. Dr. Selim Aydın, Akdeniz tipi beslenmenin kalp ritmini dengeleyen en sağlıklı diyet olduğunu vurgulamaktadır.

Atriyal Fibrilasyonun Takibi

Atriyal fibrilasyon tedavi sonrası mutlaka düzenli takip gerektirir.

3 ayda bir EKG kontrolü
Gerekirse Holter kaydı
Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda INR takibi
Efor testi ve EKO kontrolleri

Doç. Dr. Selim Aydın, “takip edilmeyen atriyal fibrilasyon, tekrarlama olasılığı en yüksek ritim bozukluğudur” diyerek kontrolün önemini vurgular.

Atriyal Fibrilasyon ve Egzersiz

Egzersiz kalp sağlığını korur; ancak aşırı efor AF riskini artırabilir.

Haftada 4 gün 30 dakikalık yürüyüş idealdir.
Yüzme ve yoga ritmi dengeleyen egzersizlerdir.
Aşırı tempolu koşular veya ağırlık çalışmaları önerilmez.

Doç. Dr. Selim Aydın, “egzersiz kalp için ilaçtır ama dozuna dikkat edilmelidir” demektedir.

Atriyal Fibrilasyon ve Uyku Apnesi İlişkisi

Uyku apnesi, gece boyunca solunumun durup başlaması durumudur.
Bu durum, kalp üzerindeki baskıyı artırır ve AF riskini iki kat yükseltir.
Doç. Dr. Selim Aydın, AF hastalarında uyku apnesi taramasının mutlaka yapılması gerektiğini belirtmektedir.

Atriyal Fibrilasyonun Psikolojik Etkileri

Sürekli çarpıntı ve düzensiz nabız, hastalarda kaygı bozukluğu ve uyku problemlerine yol açabilir.
Tedavi sürecinde psikolojik destek ve stres yönetimi önemlidir.

Doç. Dr. Selim Aydın, “kalp ritmi ve ruh hali birbirinden ayrılmaz; biri bozulduğunda diğeri de etkilenir” sözleriyle bu ilişkiyi özetlemektedir.

Atriyal Fibrilasyon Tekrarlar mı?

Evet, özellikle altta yatan neden tedavi edilmezse tekrar etme olasılığı yüksektir.
Yüksek tansiyon, tiroid bozukluğu veya uyku apnesi kontrol altına alınmazsa AF yeniden ortaya çıkabilir.
Doç. Dr. Selim Aydın, düzenli takip ve sağlıklı yaşamla nüks riskinin büyük ölçüde azaldığını ifade etmektedir.

Atriyal Fibrilasyondan Korunmak İçin Öneriler

Tansiyon ve kolesterolünüzü düzenli kontrol edin.
Sigara, alkol ve kafeinden uzak durun.
Sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanın.
Düzenli egzersiz yapın.
Stres yönetimini öğrenin.
Uykunuza dikkat edin.
Düzenli kardiyoloji kontrollerinizi aksatmayın.

Doç. Dr. Selim Aydın, “AF’den korunmanın anahtarı kalbinizi yormadan yaşamak” olduğunu belirtmektedir.

Atriyal fibrilasyon, kalp ritminin düzensizleştiği, tedavi edilmediğinde inme ve kalp yetmezliği riskini artıran ciddi bir rahatsızlıktır.
Erken tanı, düzenli tedavi ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla kontrol altına alınabilir.
Doç. Dr. Selim Aydın, atriyal fibrilasyonun tamamen önlenebilir bir hastalık olduğunu, ancak bilinçli yaşam tarzı gerektirdiğini vurgulamaktadır.
Unutmayın: Kalbinizin ritmi, yaşamınızın ritmidir. Düzenini korumak sizin elinizde.