Doğuştan Kalp Hastalıkları Neler | Doç. Dr. Selim Aydın

Doç. Dr. Selim Aydın

Doğuştan Kalp Hastalıkları Neler?

Doğuştan kalp hastalıkları, kalbin yapısında ya da damarlarında anne karnındaki gelişim sırasında ortaya çıkan bozukluklardır. Bu bozukluklar, doğumdan itibaren mevcut olup kalbin normal fonksiyonlarını yerine getirmesini engelleyebilir. Bazı doğuştan kalp hastalıkları hafif seyirli olup hiçbir belirti vermeden yıllar sonra teşhis edilebilirken, bazıları ise doğumun hemen ardından ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Gelişen tıbbi teknolojiler, cerrahi yöntemler ve multidisipliner yaklaşımlar sayesinde günümüzde bu hastalıkların çoğu başarıyla tedavi edilebilmektedir. Özellikle Doç. Dr. Selim Aydın gibi alanında deneyimli uzmanların katkıları, doğuştan kalp hastalıklarının erken tanısı ve etkin tedavisinde kritik rol oynamaktadır.

Doğuştan Kalp Hastalıklarının Genel Özellikleri

Doğuştan Kalp Hastalıklarının Tanımı

Doğuştan kalp hastalıkları, kalbin odacıklarını ayıran duvarlarda, kapakçıklarda veya kalpten çıkan ve giren büyük damarlarda yapısal anomalilerle karakterizedir. Kalbin pompalama işlevi, oksijenlenme süreci veya kan dolaşımı bu anormalliklerden etkilenebilir.

Görülme Sıklığı ve Toplumdaki Önemi

Dünya genelinde her 1000 canlı doğumun yaklaşık 8-10’unda doğuştan kalp hastalığı görülmektedir. Bu oran, doğumsal anomaliler arasında en yüksek sıklıklardan biridir. Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde tanı ve tedaviye erişimdeki zorluklar nedeniyle doğuştan kalp hastalıkları, çocuk ölümlerinin başlıca nedenleri arasında yer alır.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Doğuştan kalp hastalıklarının tek bir nedeni yoktur. Çoğu zaman genetik faktörler ve çevresel etkenler birlikte rol oynar.

Genetik faktörler: Down sendromu gibi kromozom anomalileri doğuştan kalp hastalıkları ile sık ilişkilidir.
Anneye ait faktörler: Gebelikte diyabet, tiroid bozuklukları, fenilketonüri gibi metabolik hastalıklar riski artırır.
Enfeksiyonlar: Gebeliğin ilk üç ayında geçirilen kızamıkçık gibi enfeksiyonlar kalp gelişimini olumsuz etkileyebilir.
İlaç ve madde kullanımı: Gebelikte alkol, sigara, bazı ilaçlar ve zararlı kimyasallara maruziyet kalp gelişimini bozabilir.
Akraba evliliği: Genetik hastalıkların geçiş riskini artırır.

Doç. Dr. Selim Aydın, doğuştan kalp hastalıklarının önlenmesinde gebelik öncesi sağlık taramalarının ve gebelik sürecindeki düzenli kontrollerin önemine dikkat çekmektedir.

Doğuştan Kalp Hastalıklarının Çeşitleri

Kalpte Delikler (Septal Defektler)

En sık görülen doğuştan kalp anomalilerindendir.

ASD (Atriyal Septal Defekt): Kalbin üst odacıkları arasındaki duvarda delik bulunması. Kanın oksijenlenme sürecini bozabilir.
VSD (Ventriküler Septal Defekt): Kalbin alt odacıkları arasında delik olması. Büyük VSD’ler kalp yetmezliği riskini artırır.

Patent Duktus Arteriozus (PDA)

Anne karnında açık olması gereken damar, doğum sonrası kapanmadığında oluşur. Küçük PDA’lar ilaçla kapatılabilir, büyük PDA’larda ise kateter veya cerrahi gerekir.

Büyük Damarların Ters Bağlantısı (Transpozisyon)

Kalpten çıkan büyük damarların yer değiştirmesi ile karakterizedir. Oksijensiz kanın vücuda pompalanmasına yol açar. Bu durum doğum sonrası acil müdahale gerektirir.

Fallot Tetralojisi

Çocuklarda morarma ile en sık görülen doğuştan kalp hastalığıdır. Dört farklı bozukluk aynı anda bulunur: VSD, aort kayması, sağ ventrikül hipertrofisi ve pulmoner darlık.

Aort Damarı Darlıkları

Aort Koarktasyonu: Aort damarının bir bölümünde daralma bulunur.
Aort Kapak Darlığı: Kalbin sol karıncığından çıkan kanın engellenmesine yol açar.

Pulmoner Kapak Darlığı

Kalpten akciğerlere giden kan akışının engellenmesiyle ortaya çıkar. Nefes darlığı ve morarma ile belirti verir.

Tek Ventrikül Anomalileri

Kalbin sadece bir karıncığının geliştiği ağır doğuştan kalp hastalığıdır. Genellikle kompleks cerrahiler gerektirir.

Doğuştan Kalp Hastalıklarının Belirtileri

Yenidoğan Döneminde

Morarma (özellikle dudak ve tırnaklarda)
Sık nefes alma
Emme güçlüğü ve beslenme sorunları
Sık solunum yolu enfeksiyonları
Gelişme geriliği

Çocukluk Çağında

Çabuk yorulma
Oyun oynarken nefes darlığı
Çarpıntı
Bayılma atakları
Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları

Yetişkinlikte

Bazı doğuştan kalp hastalıkları geç fark edilebilir. Yetişkinlerde göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı ve efor kapasitesinde azalma belirtiler arasında yer alır.

Doğuştan Kalp Hastalıklarının Tanısı

Fizik Muayene

Üfürüm duyulması, kalp sesi anomalileri ilk bulgular olabilir.

Tetkikler

Ekokardiyografi: Yapısal bozuklukların en net şekilde görüntülenmesini sağlar.
EKG: Ritim ve iletim bozukluklarını gösterir.
Röntgen: Kalp büyüklüğü ve akciğerlerdeki kanlanma hakkında bilgi verir.
BT ve MR: Özellikle karmaşık anomalilerde detaylı inceleme imkanı sunar.

Doç. Dr. Selim Aydın, ekokardiyografinin çocukluk çağında rutin olarak uygulanmasının erken tanı için kritik olduğunu ifade etmektedir.

Tedavi Yöntemleri

İlaç Tedavisi

Kalp yetmezliği, ritim bozuklukları veya pıhtı riskine karşı bazı ilaçlar kullanılabilir. Ancak yapısal bozukluklarda tek başına yeterli değildir.

Kateter Girişimleri

Deliklerin kapatılması veya dar damarların balonla genişletilmesi gibi yöntemler cerrahiye alternatif sunar.

Cerrahi Yöntemler

Ağır ve kompleks anomalilerde açık kalp ameliyatı yapılır. Günümüzde minimal invaziv yöntemler sayesinde daha kısa sürede iyileşme sağlanabilmektedir.

Takip Süreci

Ameliyat sonrası hastaların ömür boyu takip edilmesi gerekir. Bu takip, yeni komplikasyonların erken saptanması için önemlidir.

Güncel Yaklaşımlar ve Gelecek Perspektifi

Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi

Gelişmiş yoğun bakım koşulları sayesinde doğumdan hemen sonra kalp hastalıkları başarılı şekilde yönetilmektedir.

Genetik Danışmanlık

Aile planlamasında genetik danışmanlık hizmetleri ile riskli gebelikler önceden belirlenebilir.

Multidisipliner Ekip Çalışması

Kardiyoloji, kalp damar cerrahisi, pediatri, anestezi ve yoğun bakım uzmanlarının ortak çalışması tedavi başarısını artırır.

Yapay Zeka ve Yeni Teknolojiler

Kalp anomalilerinin görüntüleme yöntemleri ile erken saptanması artık daha kolay hale gelmiştir. Gelecekte robotik cerrahiler ve yapay zeka destekli analizler tedaviye yön verecektir.

Doç. Dr. Selim Aydın, yeni nesil cerrahi tekniklerin ve multidisipliner yaklaşımların özellikle bebek ve çocuk hastalarda yaşam sürelerini uzattığını ve yaşam kalitesini artırdığını belirtmektedir.