Stent Nedir?

Stent, damar tıkanıklıklarını açmak ve kan akışını sürekli hale getirmek amacıyla damar içine yerleştirilen ince, silindirik metal kafes yapısında bir tıbbi araçtır. Genellikle kalp damarlarında tıkanıklık olduğunda kullanılır. Ancak bazı durumlarda beyin, bacak veya böbrek damarlarında da uygulanabilir.
Doç. Dr. Selim Aydın, “Stent, tıkanmış damarların yeniden açılmasını sağlayarak kalp kasının beslenmesini düzene sokan, modern tıbbın en önemli buluşlarından biridir.” diyerek bu tedavinin önemini vurgulamaktadır.

Stent Ne İşe Yarar?

Stentin temel görevi, tıkanmış veya daralmış damarların yeniden açık kalmasını sağlamaktır. Damar duvarına içten destek vererek kan akışının kesilmesini önler.
Zamanla damar duvarında biriken yağ, kolesterol ve plaklar, kalp kasına giden kanı azaltır. Bu durumda kişi göğüs ağrısı, nefes darlığı veya yorgunluk hisseder. Stent, bu daralmayı ortadan kaldırarak kanın rahatça akmasını sağlar.

Doç. Dr. Selim Aydın, “Stent, kalp krizi riskini düşürür, kalp kasının oksijenlenmesini artırır ve hastanın yaşam kalitesini yükseltir.” demektedir.

Stent Nasıl Yapılır?

Hazırlık Aşaması

Stent takılmadan önce genellikle anjiyo işlemi yapılır. Bu sayede damar tıkanıklığının yeri ve derecesi belirlenir.
Hastadan kan testleri alınır, EKG çekilir ve böbrek fonksiyonları kontrol edilir. İşlem günü hasta genellikle aç olmalıdır.

Doç. Dr. Selim Aydın, “Stent takılmadan önce hastanın genel durumu titizlikle değerlendirilir. Çünkü bu işlem hassasiyet ve dikkat gerektirir.” demektedir.

İşlemin Uygulanması

İşlem genellikle lokal anestezi altında yapılır. Kasık veya el bileği damarından girilen ince bir kateter yardımıyla tıkalı bölgeye ulaşılır.
Kateterin ucunda balon bulunur. Bu balon tıkalı bölgede şişirilerek damarı genişletir. Daha sonra bu bölgeye metal veya ilaç kaplı bir stent yerleştirilir.
Stent damarın iç yüzeyine tutunur ve damar duvarını destekleyerek açık kalmasını sağlar.

İşlem ortalama 30 ila 60 dakika arasında sürer.
Doç. Dr. Selim Aydın, “Modern stent işlemlerinde hasta genellikle aynı gün ayağa kalkabilir ve ertesi gün taburcu olabilir.” diyerek sürecin konforuna dikkat çeker.

Stent Türleri Nelerdir?

Metal (Klasik) Stent

İlk geliştirilen stent türüdür. Sadece mekanik destek sağlar. Ancak zamanla damarda yeniden daralma (restenoz) riski bulunur.

İlaç Kaplı Stent

Modern tıpta en sık kullanılan stent türüdür. Üzerinde hücre büyümesini baskılayan ilaç kaplaması bulunur. Bu sayede damarın yeniden tıkanması engellenir.
Doç. Dr. Selim Aydın, “İlaç kaplı stentler, uzun vadeli başarı oranı en yüksek olan yöntemdir.” demektedir.

Biyolojik (Eriyen) Stent

Vücut tarafından zamanla emilen stent türüdür. Damar eski doğal yapısına döner. Henüz her hastada kullanılmaz, ancak geleceğin tedavi yöntemi olarak görülmektedir.

Stent Hangi Durumlarda Uygulanır?

Kalp Damar Tıkanıklığı

En sık kullanım alanıdır. Damar daralması veya tıkanıklık nedeniyle kalp kasına yeterli kan gitmediğinde stent takılır.
Belirtiler genellikle göğüs ağrısı, eforla gelen yorgunluk veya nefes darlığıdır.

Doç. Dr. Selim Aydın, “Kalp damar tıkanıklığı erken fark edilirse stent ile tedavi edilerek kalp krizi riski önlenebilir.” demektedir.

Kalp Krizi Anında

Acil durumlarda tıkanan damarı açmak için stent takılır. Bu, “acil anjiyo” olarak adlandırılır.
İlk 90 dakika içinde yapılan stent uygulaması, kalp kasının kalıcı hasar görmesini önler.

Beyin Damar Tıkanıklıkları

Beyne giden kan akışında daralma varsa, felç riskini azaltmak için stent takılabilir.

Bacak Damar Tıkanıklıkları

Yürüme sırasında ağrı, soğukluk veya morarma görülen hastalarda stent uygulanabilir.

Böbrek Damar Darlıkları

Yüksek tansiyonun nedeni böbrek damar daralmasıysa, bu damara stent takılarak kan akışı yeniden sağlanır.

Stent Kimlere Uygulanmaz?

Her damar tıkanıklığı stentle tedavi edilemez. Bazı hastalar için bu işlem uygun değildir.

Çoklu Damar Tıkanıklığı Olanlar

Birden fazla damarda ciddi tıkanıklık varsa, bypass ameliyatı daha uygun olur.
Doç. Dr. Selim Aydın, “Üç veya daha fazla damar tıkanıklığında stent kalıcı çözüm sunmaz. Bu hastalarda bypass tercih edilmelidir.” demektedir.

Damar Yapısı Uygun Olmayanlar

Damarın çok ince, kıvrımlı veya tamamen kapalı olduğu durumlarda stent yerleştirmek teknik olarak mümkün olmayabilir.

Kan Pıhtılaşma Sorunu Olanlar

Kan sulandırıcı kullanamayan veya pıhtılaşma bozukluğu bulunan hastalarda stent riski artar.

Böbrek Yetmezliği Olanlar

Stent işlemi sırasında kullanılan kontrast madde böbrekleri zorlayabilir. Bu nedenle böbrek hastalarında dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.

Stent Sonrası İyileşme Süreci

İlk 24 Saat

Stent takıldıktan sonra hasta genellikle 4-6 saat gözlem altında tutulur.
Kasık veya el bileğinde kanama olmaması için bası uygulanır.
Hastanın erken ayağa kalkmaması önerilir.

İlk Hafta

Hastalar çoğunlukla birkaç gün içinde normal yaşamlarına dönebilir.
Ancak ağır egzersizlerden, aşırı stresten ve sigaradan uzak durulmalıdır.
Doç. Dr. Selim Aydın, “İlk hafta damar hassasiyetinin devam ettiği dönemdir. Bu nedenle hastalar kontrollü davranmalıdır.” diyerek dikkat çeker.

Uzun Vadede

Hastaların düzenli ilaç kullanımı ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları, stentin başarısı için hayati önem taşır.

Stent Takıldıktan Sonra Nelere Dikkat Edilmeli?

ilaç Kullanımı

Kan sulandırıcı ilaçlar düzenli kullanılmalıdır. Bu ilaçlar stent içinde pıhtı oluşmasını engeller.
Doç. Dr. Selim Aydın, “İlaç tedavisi aksatılırsa damar tekrar tıkanabilir. Bu nedenle ilaç disiplini şarttır.” demektedir.

Beslenme Düzeni

Sebze, meyve, tam tahıllar ve zeytinyağı ağırlıklı beslenmek gerekir.
Tuz, şeker ve doymuş yağ miktarı azaltılmalıdır.

Egzersiz

Doktor onayıyla hafif yürüyüşler yapılabilir. Düzenli egzersiz kalp damar sağlığını güçlendirir.

Sigara ve Alkol

Stent sonrası sigara damar duvarlarını zayıflatır, tıkanıklığın tekrarlamasına yol açar. Alkol ise ilaçlarla etkileşime girebilir.

Stent Uygulamasının Avantajları

• Kısa sürede uygulanır
• Ameliyat gerektirmez
• Hızlı iyileşme sağlar
• Hastanede kalış süresi azdır
• Kalp krizi riskini düşürür

Doç. Dr. Selim Aydın, “Stent, uygun hastalarda kalp krizini önleyerek yaşam kalitesini yükselten güvenli bir işlemdir.” demektedir.

Stent Uygulamasının Riskleri

Her tıbbi işlemde olduğu gibi stent uygulamasında da bazı riskler vardır:

• Damarın yeniden daralması
• Kanama
• Alerjik reaksiyon
• Pıhtı oluşumu
• Böbrek fonksiyon bozukluğu

Bu riskler genellikle deneyimli bir ekip tarafından yapılan işlemle minimuma indirilir.

Stent ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Stent takıldıktan sonra sadece damarı açmak yetmez; yaşam tarzını da kalıcı olarak değiştirmek gerekir.
Kalp sağlığını korumak için düzenli beslenme, egzersiz, sigarasız yaşam ve stres yönetimi temel kurallardır.

Doç. Dr. Selim Aydın, “Stent, hayat kurtarır ama asıl tedavi, kişinin yaşam şeklini değiştirmesidir.” diyerek bu noktaya vurgu yapmaktadır.

Stent Takıldıktan Sonra Kontroller

Hastalar genellikle ilk ayda, sonra 3. ve 6. aylarda kontrol edilir.
EKG, efor testi veya gerekirse kontrol anjiyosu yapılabilir.
Bu kontroller, stentin açıklığını ve damar sağlığını değerlendirmek için önemlidir.

Stent Takılan Hastalarda Yeniden Tıkanma Olur mu?

Evet, bazı durumlarda stent takılan damarda yeniden daralma olabilir. Bu duruma “restenoz” denir.
Sebebi genellikle hastanın ilaçlarını düzensiz kullanması, sigaraya devam etmesi veya yüksek kolesterol seviyesidir.
İlaç kaplı stentlerde bu risk oldukça düşüktür.

Doç. Dr. Selim Aydın, “Stent başarısızlığı çoğu zaman hastanın yaşam tarzına bağlıdır. Tedavi sonrası kurallara uyulursa damarlar uzun yıllar açık kalır.” demektedir.

Stent ve Bypass Arasındaki Fark

Stent, damar içine yerleştirilen bir kafestir; bypass ise tıkanan damarın etrafından yeni bir damar köprüsü oluşturularak yapılan ameliyattır.
Tek damar tıkanıklığında stent, çoklu tıkanıklıklarda bypass daha uygundur.
Doç. Dr. Selim Aydın, “Hangi yöntemin uygun olduğuna, hastanın damar yapısı ve genel durumu değerlendirilerek karar verilir.” demektedir.

Stent, kalp damar tıkanıklıklarının tedavisinde cerrahi müdahaleye gerek kalmadan uygulanan en etkili yöntemlerden biridir.
Kısa sürede yapılır, hastayı günlük yaşama hızla döndürür ve kalp krizi riskini önemli ölçüde azaltır.
Ancak her hasta için uygun olmayabilir. Bu nedenle detaylı değerlendirme yapılmalı ve karar uzman bir kardiyolog tarafından verilmelidir.

Doç. Dr. Selim Aydın, “Stent sadece bir tedavi yöntemi değil, aynı zamanda kalp sağlığını yeniden kazanmak için atılan güçlü bir adımdır.” diyerek erken teşhisin ve doğru müdahalenin hayat kurtardığını vurgulamaktadır.