Varis neden olur ve nasıl geçer?

Varis, toplardamarların genişlemesi, kıvrımlı bir görünüm alması ve damar kapakçıklarının görevini tam olarak yerine getirememesi sonucu ortaya çıkan yaygın bir damar hastalığıdır. Özellikle bacaklarda görülen varis, yalnızca estetik bir sorun olarak değerlendirilmemelidir. Tedavi edilmediğinde bacaklarda ağrı, şişlik, ağırlık hissi, gece krampları ve ileri evrelerde cilt yaraları gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

"Varis neden olur ve nasıl geçer?" sorusu, internet ortamında en sık araştırılan damar hastalıkları konularından biridir. Günümüzde gelişen tıbbi teknolojiler sayesinde varis tedavisinde ameliyatsız veya minimal invaziv birçok başarılı yöntem uygulanabilmektedir. Ancak doğru tedavi planı için öncelikle varisin nedeni belirlenmelidir.

Varis Neden Olur?

Varis oluşumunda tek bir neden bulunmaz. Genetik yatkınlık ve yaşam tarzı başta olmak üzere birçok faktör hastalığın gelişiminde rol oynar.

Genetik Yatkınlık

Ailesinde varis öyküsü bulunan kişilerde hastalığın görülme olasılığı daha yüksektir. Anne veya babasında varis bulunan bireylerde damar kapakçıklarının zayıf olma ihtimali artabilir.

Uzun Süre Ayakta Kalmak

Öğretmenler, sağlık çalışanları, kuaförler, garsonlar ve mağaza çalışanları gibi uzun süre ayakta çalışan kişilerde toplardamar basıncı artar. Bu durum zaman içerisinde varis oluşumunu kolaylaştırabilir.

Hareketsiz Yaşam

Uzun süre masa başında oturmak veya fiziksel aktivitenin yetersiz olması, bacak kaslarının yeterince çalışmamasına neden olur. Kasların pompa görevinin azalması kan dolaşımını olumsuz etkileyebilir.

Gebelik: Hamilelik döneminde artan hormon seviyeleri ve büyüyen rahmin damarlar üzerindeki baskısı nedeniyle varis gelişme riski yükselir.

Obezite: Fazla kilo, bacak toplardamarları üzerindeki basıncı artırarak damar kapakçıklarının zamanla bozulmasına yol açabilir.

Yaşlanma: İlerleyen yaşla birlikte damar duvarları elastikiyetini kaybedebilir. Bu durum varis oluşumunu kolaylaştıran önemli faktörlerden biridir.

Hormonal Değişiklikler: Menopoz, doğum kontrol ilaçları veya hormon tedavileri damar yapısını etkileyerek varis gelişimine katkıda bulunabilir.

Varisin Belirtileri Nelerdir?

Varis yalnızca cilt yüzeyindeki damarların görünür hale gelmesiyle sınırlı değildir. Hastalığın ilerlemesiyle farklı belirtiler ortaya çıkabilir.

• Bacaklarda belirgin damar genişlemeleri
• Mavi veya mor renkli damar görünümü
• Gün sonunda artan bacak ağrısı
• Bacaklarda ağırlık hissi
• Ayak bileğinde şişlik
• Gece krampları
• Kaşıntı
• Yanma hissi
• Bacaklarda yorgunluk
• Cilt renginde koyulaşma

İleri evrelerde tedavi edilmeyen varis, venöz ülser olarak adlandırılan açık yaralara neden olabilir.

Varis Kimlerde Daha Sık Görülür?

Bazı kişilerde varis gelişme riski daha yüksektir.

Risk grubunda bulunan kişiler şunlardır:

• Kadınlar
• Ailesinde varis öyküsü bulunanlar
• Fazla kilolu bireyler
• Uzun süre ayakta çalışanlar
• Masa başı çalışanlar
• Hamileler
• İleri yaş grubundaki bireyler
• Düzenli egzersiz yapmayan kişiler

Varis Nasıl Teşhis Edilir?

Fizik Muayene: Doktor, gözle görünür varis damarlarını değerlendirir ve hastanın şikayetlerini dinler.

Doppler Ultrasonografi: Varis tanısında en sık kullanılan görüntüleme yöntemidir. Kan akışının ve damar kapakçıklarının durumu incelenir.

Varis Çorabı Kullanımı: Doktor önerisiyle kullanılan kompresyon çorapları, toplardamar basıncını azaltarak dolaşımı destekleyebilir ve şikâyetlerin hafiflemesine katkı sağlayabilir.

Skleroterapi: İnce kılcal damarlar ve küçük varislerde uygulanan bu yöntemde, damar içerisine özel bir solüsyon verilerek damarın kapanması hedeflenir.

Köpük Tedavisi: Daha geniş yüzeyel varislerde uygulanabilen köpük tedavisi, cerrahi gerektirmeyen seçeneklerden biridir.

Endovenöz Lazer Tedavisi (EVLA)

Modern varis tedavilerinde sık kullanılan yöntemlerden biridir. İnce bir kateter yardımıyla damar içerisine girilir ve lazer enerjisi kullanılarak sorunlu damar kapatılır.

• Genel anestezi gerektirmemesi
• Küçük kesi ile uygulanabilmesi
• Günlük yaşama hızlı dönüş
• Estetik açıdan başarılı sonuçlar

bulunur.

Radyofrekans Ablasyon (RFA)

Lazer tedavisine benzer şekilde uygulanan bu yöntemde damar, radyofrekans enerjisi kullanılarak kapatılır.

Cerrahi Tedavi: İleri derecede varis bulunan bazı hastalarda cerrahi yöntemler tercih edilebilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna ayrıntılı damar incelemesi sonrasında karar verilir.

Varis Nasıl Geçer?

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

• Düzenli egzersiz yapmak (özellikle yürüyüş)
• Bacakları yüksekte tutmak
• Fazla kilolardan kurtulmak
• Uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınmak
• Sıkı kıyafet ve yüksek topuklu ayakkabılardan uzak durmak

cerrahi yöntemlerle genişlemiş damarlar çıkartılabilir.

Varis Önlenebilir mi?

Varis tamamen önlenemeyebilir; ancak risk faktörleri kontrol altına alınarak oluşma ihtimali azaltılabilir:

• Düzenli fiziksel aktivite
• Sağlıklı kilo
• Sigara kullanımından kaçınma
• Bacakları düzenli olarak dinlendirme

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda mutlaka kalp ve damar cerrahisi uzmanına başvurulmalıdır:

• Bacaklarda sürekli şişlik
• Şiddetli ağrı
• Belirgin damar genişlemeleri
• Gece krampları
• Cilt renginde değişiklik
• Açık yara oluşumu
• Ani gelişen kızarıklık ve hassasiyet

Erken tanı sayesinde hem hastalığın ilerlemesi önlenebilir hem de daha konforlu tedavi seçeneklerinden yararlanılabilir.

Varis, yalnızca estetik bir problem değil, yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilen kronik bir toplardamar hastalığıdır. Genetik yatkınlık, uzun süre ayakta kalmak, hareketsiz yaşam, obezite ve gebelik gibi birçok faktör varis oluşumuna katkıda bulunabilir. Hastalığın erken dönemde tanınması ve uygun tedavi yönteminin belirlenmesi, ileride gelişebilecek komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşır.

Günümüzde lazer tedavisi, radyofrekans ablasyonu, köpük tedavisi ve skleroterapi gibi modern yöntemlerle birçok varis vakası başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir. Şikâyetleriniz uzun süre devam ediyor veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa vakit kaybetmeden Doç. Dr. Selim Aydın  başvurmanız önerilir.